วัดหนองบัว ทิศตะวันออก(กัณฑ์ที่ 14)1.5

Description

Digital Data

TITLE:
น่าน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:

ภาพเขียนจิตรกรรมบริเวณส่วนกลางของฝาผนังทิศตะวันออก เขียนเล่าเรื่องในกัณฑ์ที่ 14 อุตตมธานีกัณฑ์ เป็นเหตุการณ์ตอนที่พระนางอุตตมธานี พระราชธิดาของพระเจ้าพุทธโฆษะ เมืองคันธารรัฐ เสด็จมาถึงเมืองอณูปมนคร พร้อมกับเหล่านางสนมกำนัล ทรงประทับบนราชรถ เข้าเมืองอณูปมนคร  ภาพเขียนบริเวณฝั่งซ้าย เขียนภาพเหล่าเสนา ทหารและกลุ่มหญิงสาว สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นนางสนมกำนัล หรือ หญิงชาวเมืองในลักษณะนั่งร้องไห้ ขณะที่ขบวนเสด็จของนางอุตตมธานีผ่านในบริเวณนนี้มีภาษาล้านนาเขียนกำกับอยู่ บริเวณฝั่งด้านขวา (หน้าราชรถ) อ่านได้ความว่า “…พุโตโล…ม..โสขอลูก..ใ..เหตว่า…ว่า..มาญุทร..นักแล..เจ้าจันทคาธ..ไพแล้ว…” ส่วนภาพเขียนบริเวณกลางภาพ (ใต้ราชรถ) มีอักษรล้านนาเขียนกำกับอยู่ อ่านได้ความว่า “.กุอุกตมเ….” 

นอกจากนี้ภาพเขียนบริเวณฝั่งซ้าย (หน้าทหารและเสนา) มีอักษรล้านนาเขียนกำกับอยู่ อ่านได้ความว่า “อย่าไปปาก…” และซ้ายสุดด้านล่าง อ่านได้ความว่า “พระยาสุทัสสนจักรเอา…..”  

ส่วนการแต่งกายของพระนางอุตตมธานี แต่งกายแบบหญิงในราชสำนักล้านนา เปลือยอกใส่สร้อยสังวาลย์ทองคำฝังทับทิมไขว้ที่อกห้อยชายสังวาลย์ไปด้านหลัง สวมกำไลทองคำฝังทับทิมทั้งสองแขน นุ่งซิ่นตีนจกคำคือซิ่นที่ต่อด้วยตีนจกที่ทอด้วยดิ้นทองหรือดิ้นเงิน ที่ส่วนมากนิยมใช้ในหมู่เจ้านายฝ่ายหญิงของล้านนา ส่วนท้องซิ่นก็เป็นรูปแบบเฉพาะที่พบได้แต่ในเมืองน่านเท่านั้น นับเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของผ้าซิ่นในเมืองน่าน ไว้ผมมุ่นมวยไว้กลางศีรษะแบบที่เรียกว่าเกล้าแบบ “วิดว้อง”มัดมวยด้วยสร้อยคำหรือสร้อยทอง เจาะหูใส่ “ลานหู” มีลักษณะเป็นแผ่นใบลาน แผ่นเงิน หรือทองคำ นำมาม้วนแล้วใส่เข้าไป  ส่วนเหล่านางกำนัลที่เดินตามด้านหลังและหญิงชาววังหรือชาวบ้านที่นั่งอยู่ซ้ายมือในภาพ มีการแต่งกายคือ เปลือยอกนำผ้าแถบสีเรียบมาคล้องไหล่ห้อยชายไปด้านหลัง นุ่งซิ่นตีนจกคือซิ่นที่ต่อด้วยตีนจก ที่นิยมใช้ในหญิงไทยวนของล้านนา ส่วนท้องซิ่นก็เป็นรูปแบบเฉพาะที่พบได้แต่ในเมืองน่านเท่านั้น แต่หญิงคนที่นั่งฝั่งซ้ายมือหน้าสุดน่าจะสวมซิ่นป้อง ถือเป็นผ้าซิ่นอีกรูปแบบที่พบได้แต่ในเมืองน่านเท่านั้น นับเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของผ้าซิ่นตีนจกในเมืองน่าน  มุ่นมวยเรียกว่าเกล้าแบบ “วิดว้อง” และ “ตั้งเกล้า” ไว้กลางศีรษะมัดมวยด้วยสร้อยคำหรือสร้อยทองและบางคนก็ไม่ได้ใส่ เจาะหูใส่ “ลานหู” มีลักษณะเป็นแผ่นใบลาน แผ่นเงิน หรือทองคำ นำมาม้วนแล้วใส่เข้าไป และไม่สวมรองเท้า

ส่วนเหล่าอมาตย์ (ด้านหน้าและด้านหลังราชรถ) มีการแต่งกายที่น่าจะรับอิทธิพลมาจากกรุงเทพ คือ สวมเสื้อแขนยาวนุ่งโจงกระเบนผ้าลายดอก ไว้ผมทรงมหาดไทย และไม่สวมรองเท้า ส่วนทหารที่อยู่ด้านหน้าและหลังราชรถเป็นแบบชายในล้านนาคือ สวมเสื้อผ้าสีเรียบแขนยาว นุ่งผ้ามีลวดลายผืนเดียวที่เรียกว่านุ่งแบบ “นุ่งผ้าต้อย” หรือ “เค็ดม่าม” โดยจะม้วนผ้าเป็นเกลียวสอดระหว่างขาเป็นการนุ่งแบบเดียวกับการถกเขมรหรือโจงกระเบน เผยให้เห็นลายสักยันต์ตั้งแต่ท้องน้อยจนถึงหัวเข่าที่มีลวดลายสัตว์หิมพานต์ อันเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของชายชาวไทลื้อและไทยวนในแถบนี้ ตัดผมสั้นทรงมหาดไทยและไม่สวมรองเท้า

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
07/02/2558
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
น่าน
IMAGE CODE:
000
SUBJECT AGE:
CATEGORY:
จิตรกรรมฝาผนัง
PROVENANCE:
รองศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย view map
ORIGINAL SIZE:
000
DIGITAL SIZE:
000