วัดหนองบัว ทิศใต้ช่องที่ 6-5-4(กัณฑ์ที่ 11)1.6

Description

Digital Data

TITLE:
น่าน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:
ภาพเขียนจิตรกรรมในกัณฑ์ที่ 11 กาวินทราชยุทธกัณฑ์ เขียนเล่าเรื่องบนฝาผนังระหว่างหน้าต่างช่องที่ 5 และ 6 เล่าเหตุการณ์ในเมืองอนุราธบุรี (ภาพเขียนฝั่งขวามือหน้าปราสาทของพระเจ้าธรรมขันตี) ครั้นเมื่อทำยุทธหัตถีกัน มิมีผู้ใดเป็นฝ่ายแพ้และชนะ ไพร่พลต่างล้มตายเป็นอันมาก ทั้งสองทัพจึงทำการพักรบกัน ครั้นพระเจ้ากาวินทะแลเหล่ากษัตริย์น้อยใหญ่ ดำริอุบาย ร่ายมนต์กำบังบังตัว กำบังบังตา และลักเข้าไปในพระนคร ครั้นนั้นเจ้าจันทคาธเอาแก้วมณีทิพยเนตรส่องดูกษัตริย์เหล่านั้น จึงแจ้งแก่นางพรหมจารี ว่าพระเจ้ากาวินทะและเหล่ากษัตริย์น้อยใหญ่ร่ายมนต์บังตากำบังกายเข้ามาในพระนคร เจ้าจันทคาธจึงเอาน้ำจากแก้วมณีวิเศษทาที่พระเนตรของพระนางพรหมจารี และเหล่านักรบหญิงทั้งหลาย ด้วยอานุภาพของแก้วมณีพระนางและเหล่านักรบหญิง จึงเห็นกษัตริย์เหล่านั้น ทำแสร้งเป็นว่าไม่เห็น และเข้าจับกุมตัวเหล่ากษัตริย์น้อยใหญ่ไว้ได้ทั้งหมด กาลต่อมาพระนางพรหมจารีจึงปล่อยกษัตริย์น้อยใหญ่ เว้นแต่พระเจ้ากาวินทะ แล้วทรงบังคับให้พระเจ้ากาวินทะล้างพระบาท (เท้า)นางกษัตริย์ทั้งหลายเสีย แล้วให้ทรงรับปฏิญญาว่า จะต้องส่งทอง 16 โกฏิมาให้ทุกๆ ปีในบริเวณนี้มีอักษรล้านนาเขียนกำกับอยู่ อ่านได้ความว่า “เข้ามาว่าจักมัดเอานางพรมมจารีแล” 

ภาพเขียนบริเวณด้านนอกกำแพง เขียนภาพบุรุษต่างๆยืนเรียงกันอยู่ 5 คน บุรุษคนซ้าย 3 คนแรก สัณนิษฐานว่าน่าจะเป็นชาวจีนที่มีการไว้หนวดแบบชายชาวจีน และสวมหมวกสาน ลักษณะคล้ายหมวกของชาวจีน ส่วนบุรุศ 2 คนฝั่งขวามือ น่าจะเป็นชาวพม่า มีรูปแบบการแต่งกายแบบชาวพม่า คือสวมเสื้อคอกลมด้านในสวมเสื้อคลุมแขนยาวตัวยาวทับด้านนอก นุ่งผ้าลุนตะยา-อเซะ ไว้หนวด และไว้ผมยาวโดยนำมาเกล้าไว้กลางศรีษะ บริเวณนี้มีอักษรล้านนาเขียนกำกับอยู่ อ่านได้ความว่า “ม่าน”  ก็มี

ในส่วนของภาพเขียนบริเวณเหนือหน้าต่างช่องที่ 6 เป็นภาพเหตุการณ์ที่้เกิดขึ้นบริเวณด้านบน (ฝั่งขวาของพระเจ้าธรรมขันตี) สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นตอนที่เจ้าจันทคาธแจ้งความแก่พระนางพรหมจารี ถึงการลอบเข้ามาในพระนครของพระเจ้ากาวินทะและเหล่ากษัตริย์น้อยใหญ่ ซึ่งในบริเวณนี้มีอักษรล้านนาเขียนกำกับอยู่ บริเวณช่องกลางปราสาท อ่านได้ความว่า “….จันท..เอา..บ..พรหมจาลี…พระยาก…หนี้แล….” และบริเวณด้านขวาของปราสาท มีข้อความเขียนกำกับ อ่านได้ความว่า “นางพรหมจาลี” 

ส่วนภาพเขียนบริเวณด้านบน (ลานด้านหน้าปราสาท) เขียนภาพเหล่านางกษัตริย์และทหาร สันนิษฐานว่าช่างเขียนน่าจะเขียนที่รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมของชาวไทลื้อ ขณะยืนกางขาและมองลงไปด้านล่าง ซึ่งภาพเขียนในบริเวณนี้ภาพส่วนใหญ่เลือนลางเป็นส่วนมาก จะเห็นแต่การแต่งกายของทหารชาวไทลื้อ คือสวมเสื้อแขนยาวนุ่งผ้าพื้นสีเรียบผืนเดียวที่เรียกว่านุ่งแบบ “นุ่งผ้าต้อย” หรือ “เค็ดม่าม” โดยจะม้วนผ้าเป็นเกลียวสอดระหว่างขาเป็นการนุ่งแบบเดียวกับการถกเขมรหรือโจงกระเบน เผยให้เห็นลายสักยันต์ตั้งแต่ท้องน้อยจนถึงหัวเข่า ในล้านนาเรียกว่า “สักเตี่ยวก้อม” สักขาลาย นิยมสักเป็นลวดลายสัตว์หิมพานต์ อันเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของชายชาวไทลื้อและไทยวนในแถบนี้ และไว้ผมสั้นนิยมนำผ้าขาวมาโพกหัว และไม่สวมรองเท้า

ส่วนภาพเขียนบริเวณด้านบนลานด้านล่างเป็นเหตุการณ์ที่พระนางพรหมจารีและเหล่านักรบหญิง ได้รับอานุภาพจากแก้วมณีวิเศษ จึงสามารถเห็นเหล่ากษัตริย์ ที่ลอบเข้ามาในพระนคร เเละสามารถเข้าจับกุมตัวพระเจ้ากาวินทะและเหล่ากษัตริย์น้อยใหญ่ไว้ได้ทั้งหมด 

ในบริเวณนี้มีอักษรล้านนากำกับอยู่ อักษรชุดบนอ่านได้ความว่า “นางพรมมจาลีมัดพระยากาวีนทะหนี้แล” และยังมีอักษรชุดล่างอ่านได้ความว่า “ขอเทอะเจ้า”

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
07/02/2558
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
น่าน
IMAGE CODE:
000
SUBJECT AGE:
CATEGORY:
จิตรกรรมฝาผนัง
PROVENANCE:
รองศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย view map
ORIGINAL SIZE:
000
DIGITAL SIZE:
000