วัดหนองบัว ทิศตะวันออก(กัณฑ์ที่ 14)1.0

Description

Digital Data

TITLE:
น่าน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:

ภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนังในส่วนนี้ เขียนเล่าเรื่องบริเวณกลางภาพของฝาผนังฝั่งทิศตะวันออก (บริเวณด้านเหนือข้างประตูทางเข้า) เขียนเรื่องราวในกัณฑ์ที่ 14 อุตตมธานีกัณฑ์  ซึ่งชาดกเรื่อง จันทคาธชาดกนี้ มีทั้งหมด 17 กัณฑ์ แต่ช่างเขียนเลือกเขียนเพียง 14 กัณฑ์ เรื่องราวในกัณฑ์ที่ 14 กล่าวย้อนไปก่อนที่พระเจ้าสุทัสสนจักรจะสิ้นพระชนม์ในกัณฑ์ที่ 13 กล่าวถึงพระเจ้าสุทัสสนจักร ทรงรับสั่งให้อำมาตย์ออกไปแสวงหานางแก้วในแว่นแคว้นต่างๆ เพื่อขอมาเป็นพระชายาของตน ครั้นนั้นเหล่าอมาตย์พบนางแก้วผู้หนึ่ง ชื่อว่า นางอุตตมธานี พระราชธิดาของพระเจ้าพุทธโฆษะ แห่งแคว้นคันธารรัฐ ผู้มีสิริโฉมงดงาม จึงส่งอมาตย์ไปทูลขอนางอุตตมธานี จากพระเจ้าพุทธโฆษะ มาเป็นพระราชชายา ซึ่งเป็นเนื้อเรื่องในกัณฑ์ที่ 14 อุตตมธานีกัณฑ์เมื่อ ต่อมาเป็นเนื้อเรื่องในตอนที่นางนางอุตตมธานีเดินทางจากแคว้นคันธารรัฐ มายังเมืองอนูปมนคร ด้วยเรือ ครั้นนั้นเป็นเหตุการณ์ที่นางพรหมจารีจัดทัพเข้าตีเมืองอนูปมนคร และเป็นผู้กำชัย นางจึงสั่งให้พระเจ้าสุทัสสนจักรผู้ปราชัยกระทำสิ่งต่างๆตามที่นางต้องการ นำมาสู่ความอัปยศยิ่งของพระเจ้าสุทัสสนจักร ผู้เป็นอดีตสามี  จึงตรอมใจและสิ้นพระชนม์ในเวลาต่อมา พระนางพรหมจารีผู้กำชัย จึงหมายยกเมืองให้เจ้าจันทคาธเป็นผู้ครองเมืองเมืองอนูปมนครนี้เสีย ครั้นเมื่อนางอุตตมธานีมาถึงได้เข้าพบเเละพูดคุยกับเจ้าจันทคาธ แต่นางไม่ทราบว่าเป็นเจ้าผู้ครองเมือง เนื่องจากการแต่งกายแบบสามัญชน กาลต่อมาเมื่อนางทราบความถึงผู้ที่นางสนทนาด้วยนั้นเป็นเจ้าเมือง นามว่า “พระเจ้าจันทคาธ” ผู้ปกครองเมือง อนูปมนคร นางจึงขอเป็นบาทบริจาริกา และได้อภิเษกใช้ชีวิตร่วมกันได้ 3 ปี นางนางอุตตมธานีก็ตั้งครรภ์ ความทราบแก่พระสวามี ก็มีความปิติดีใจ จึงส่องแก้วทิพยเนตร ดูเข้าไปในพระครรค์ของพระเทวี ก็ทรงทราบว่าพระโอรสมีฤทธิ์มาก จึงทรงเตือนพระเทวีว่า “จงรักษาครรภ์ไว้ เพราะบุตรในครรภ์มีฤทธานุภาพมาก” 

ในบริเวณนี้มีภาษาล้านนาเขียนกำกับอยู่ โดยเริ่มที่ฝั่งซ้ายมือบริเวณด้านล่างอ่านได้ความว่า “พญาสุทัสสนจักรเอา” “อย่าไปปาก” ส่วนบริเวณฝั่งขวามือบริเวณด้านล่างอ่านได้ความว่า “(กุ)อุตตม” และส่วนสุดท้ายสามารถจับใจความได้ว่า  “พุโตโล…ม..โสขอลูก..ใ..เหตว่า…ว่า..มาญุทร..นักแล..เจ้าจันทคาธ..ไพแล้ว” 

นับแต่นั้นพระเจ้าจันทคาธทรงครองเมืองอนูปมนคร แลสั่งสอนให้พลเมืองอยู่ในศีลในธรรม สั่งสอนมหาชนให้ตั้งอยู่ในศีลและสรณะ ให้บำเพ็ญทานเจริญเมตตาภาวนา งดเว้นเบ็ญจวิธเวร ไม่เบียดเบียนกันด้วยทำโจรกรรม

ส่วนภาพเขียนจิตรกรรมบริเวณด้านบน ไม่เห็นรายละเอียดของภาพจึงไม่สามารถอธิบายเรื่องราวที่เขียนได้ และเขียนจบกัณฑ์ที่ 14 อุตตมธานีกัณฑ์ ที่เขียนบนจิตรกรรมฝาผนังวัดหนองบัว ดังที่กล่างอธิบายมาข้างต้น

ส่วนภาพเขียนบริเวณด้านล่างสุด สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นภาพเขียนกองเรือ ในตอนที่พระเจ้านันทกิตติราช รับสั่งให้เสนาอมาตย์เดินทางไปสู่ขอพระนางอุตตมธานี พระราชธิดาของพระเจ้าพุทธโฆษะ แห่งแคว้นคันธารรัฐ หมายจะให้มาเป็นพระชายาของพระเจ้าสุทัสสนจักร          ผู้เป็นพระราชโอรส นอกจากนี้ภาพเขียนบริเวณนี้สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นภาพเขียนภาพกองเรือของเหล่าเสนาอมาตย์และนางอุตตมธานี ที่เดินทางกลับมายังเมืองอนูปมนคร

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
07/02/2558
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
น่าน
IMAGE CODE:
000
SUBJECT AGE:
CATEGORY:
จิตรกรรมฝาผนัง
PROVENANCE:
รองศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
วัดหนองบัว อ.ท่าวังผา จ.น่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย view map
ORIGINAL SIZE:
000
DIGITAL SIZE:
000