ภาพเขียนจิตรกรรมบนผืนผ้า (พระบฏ) วัดหลวงฮอด อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่

Description

Digital Data

TITLE:
เชียงใหม่
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:

ภาพพระเจดีย์ฝั่งขวามือในช่องบนสุดนี้ เป็นภาพของพระเจดีย์ภาพหนึ่งที่มีความสำคัญอย่างมากองค์หนึ่งในพระพุทธศาสนา ภาพนี้น่าจะเป็นภาพของทุสสเจดีย์คำว่า ทุสสเจดีย์ แปลว่า เจดีย์ผ้า คงหมายถึงเป็นที่บรรจุผ้าคือพระภูษาของเจ้าชายสิทธัตถะเมื่อครั้งทรงผนวช ในวันที่เจ้าชายสิทธัตถะออกบวช พระองค์ทรงใช้พระขรรค์ตัดพระเกศโมลีแล้วโยนขึ้นไปในอากาศ องค์อมรินทราธิราชก็มารับพระเกศโมลีนั้นไปบรรจุในพระจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ จากนั้นเจ้าชายสิทธัตถะก็ทรงรำพึงถึงเครื่องทรงว่าพระองค์ควรจะใช้เครื่องทรงอย่างไรดี ขณะนั้นเองพระฆฏิการมหาพรหมผู้ซึ่งเคยเป็นเพื่อนมาในกาลก่อน ได้ทราบถึงวาระจิตของสหายเก่า จึงได้รีบจรลีมาจากสุทธาวาสพรหมโลก นำผ้ากาสาวพัตร์พร้อมอัฐบริขารมาถวาย แล้วรับภูษาทรงเก่าจากเจ้าชายสิทธัตถะกลับไป พระฆฏิการมหาพรหมได้กลับไปยังสุทธาวาสพรหมโลก ป่าวประกาศให้มหาพรหมทราบเหตุโดยทั่วกัน จากนั้นก็เนรมิตรัตนเจดีย์สูง 96,000 วา บรรจุภูษาทรงเจ้าชายสิทธัตถะไว้ในเจดีย์นั้น และเรียกนามเจดีย์ว่า ทุสสเจดีย์ 

   ทุสสเจดีย์ประดิษฐานอยู่บนพรหมโลกชั้นอกนิฏฐา ซึ่งเป็นภูมิสุทธาวาสชั้นห้า เป็นนิวาสภูมิของท่านผู้บริสุทธิ์คือพระอนาคามีและพระอรหันต์  พระอริยบุคคลชั้นอนาคามีในโลกนี้สิ้นชีวิตแล้ว ท่านว่าไปเกิดอยู่ในชั้นสุทธาวาส และจะสำเร็จเป็นพระอรหันต์ นิพพานในชั้นสุทธาวาสนั้น ไม่มีกลับลงมาอีก ต่อมาในคราวปรินิพพานก็ได้มีเรื่องเกี่ยวกับ “ทุสสเจดีย์” อีก ในปฐมสมโพธิกถากล่าวว่า พระเขี้ยวแก้วองค์บนเบื้องขวากับพระรากขวัญเบื้องขวาขึ้นไปประดิษฐานอยู่ในจุฬามณีเจดีย์  ส่วนพระรากขวัญเบื้องซ้ายกับพระอุณหิส ขึ้นไปประดิษฐานอยู่ในทุสสเจดีย์ 

    ในภาพพระบฎฝั่งขวาของช่องบนสุดนี้ได้วาดพระสาลีบุตรที่มีกายเป็นสีเขียวไว้ทางขวาของทุสสเจดีย์ (ซ้ายมือของผู้ชม) และวาดภาพพระโมคคัลลานะที่มีกายสีขาวไว้ทางซ้ายของทุสสเจดีย์ (ขวามือของผู้ชม) เนื่องจากภาพพระบฎผืนนี้ได้วาดพระอรหันต์ทั้งสององค์ไว้ข้างพระเจดีย์ที่น่าจะพอสันนิษฐานได้ว่าประดิษฐานอยู่บนพรหมโลกชั้นอกนิฏฐา ภาพวาดของพระเจดีย์องค์นี้จึงน่าจะเป็น ทุสสเจดีย์ นอกจากนี้ยังมีตุงหรือธงใบกล้วยสีเหลือง แดง น้ำเงินและเขียวข้างละ 3 อัน

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
01/07/2562
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรม
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
ภาพพระบฎ
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
เชียงใหม่
IMAGE CODE:
02_26_20190805_MR26-01_16
SUBJECT AGE:
ประมาณพุทธศตวรรษที่ 20 – 21 (พ.ศ.1900 – 2100)
CATEGORY:
พระบฏ จิตรกรรมบนผืนผ้า
PROVENANCE:
ศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
ORIGINAL SIZE:
11.16 x 13.27 in.
DIGITAL SIZE:
5222 x 2500 Pixels.