จิตรกรรมฝามุขทิศตะวันออกฝั่งด้านใต้ 1.17

Category:

Description

Digital Data

TITLE:
น่าน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:

ภาพเขียนจิตรกรรมบริเวณฝั่งขวาของประตูทางเข้าวิหาร น่าจะเป็นเหตุการณ์สุดท้ายของเรื่องราวที่เกิดขึ้น ณ เมืองชวาทบุรี เป็นเรื่องราวภายหลังจากเจ้าคัทธณะกุมารยกเมืองชวาทบุรี เเละนางคำสิงแก่ชายร้อยเกวียนร้อยเล่ม

ภาพเขียนบริเวณนี้น่าจะเป็นภาพเขียนเล่าเรื่องที่ต่อมาจากบริเวณภาพปราสาทที่เสาของวิหาร เขียนภาพของพญาเกวียนร้อยเล่มประทับนั่งอยู่บนพระแท่นไม้แกะสลัก คล้ายกับงานศิลปกรรมไม้แกะของพม่า โดยรอบนางคำสิง เเละเหล่านางสนมกำนัลนั่งอยู่ 

ในภาพมีนางกำนัลผู้หนึ่งลักษณะกำลังยื่นบุหรี่แก่พญาเกวียนร้อยเล่ม บุหรี่นี้ทำจากใบยาสูบพันด้วยใบอ่อนของต้นกล้วยเรียกว่า “บุหรี่ขี้โย” ในภาษาล้านนา บริเวณด้านหลังบนโต๊ะมีพานเงิน หรือ “ขันดอก” ในภาษาล้านนา ตั้งอยู่ พานในภาพมีลวดลายสวยงาม เรียกว่าลาย “สร้อยดอกหมาก” หรือ ในภาคกลาง (กรุงเทพ) เรียกว่าลาย “รวงข้าว” บริเวณด้านบนของพาน ตั้งเครื่องทองน้อยที่รับเอาอิทธิพลมาจากทางภาคกลาง (กรุงเทพ) ถัดไปบริเวณด้านข้าง มีโคมแก้วที่นำเข้ามาจากประเทศตั้งอยู่ ถัดลงมาบริเวณด้านล่างของโต๊ะ มีภาพเขียนขันหมาก เครื่องเขินปิดทองมีขาสูงศิลปะของพม่า มีกระโถนเเละพานทองคำตั้งอยู่ เป็นต้น

ในตอนนี้พญาเกวียนร้อยเล่มทรงแบบกษัตริย์ของไทย คล้ายกับการแต่งกายในละครนาฏศิลป์ของทางภาคกลาง (กรุงเทพ) คือ สวมพระมหามงกุฎ หรือ พระชฎา มีกรรเจียก คือ เครื่องประดับหูมีรูปเป็นกระหนก และสวมกรองศอและอินทรธนูทับบนเสื้อแขนยาว มีทับทรวงและสายสังวาลสะพายแล่ง สวมพาหุรัดที่ต้นแขน นุ่งสนับเพลา คือ กางเกงขายาวประมาณครึ่งแข้ง นุ่งโจงกระเบนทับทำมาจากผ้าที่มีลวดลาย รัดด้วยปั้นเหน่ง หรือ เข็มขัด มีผ้าห้อยหน้าหรือชายไหวระหว่างชายแครง มีแถบผ้าปลายงอนหุ้มปลายขากางเกงทั้ง 2 ข้าง ปัจจุบันยังหมายถึงกางเกง ในคำราชาศัพท์เรียกว่า “พระสนับเพลา” 

ส่วนนางคำสิงสวมเครื่องแต่งกายคล้ายเจ้านายในเมืองน่านและในล้านนาในสมัยนั้น คือ ด้านบนเปลือยอก นำมาแถบมาห่มแบบสไบเรียกว่า “ห่มผ้าสะหว้ายแล่ง” ส่วนบนศรีษะไว้ผมยาวทำผมมุ่นมวยเรียกว่าเกล้าแบบ “วิดว้อง” ไว้กลางศีรษะ ปักปิ่นทองคำ หรือ “ปิ่นคำ” ในภาษาล้านนา มัดมวยด้วยสร้อยคำ หรือ สร้อยทอง เจาะหูใส่ “ลานหู” มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆคล้ายแผ่นใบลาน ที่ทำจากแผ่นเงินหรือทองคำ นำมาม้วนแล้วใส่เข้าไป สวมกำไลทองคำทั้งที่ข้อมือและต้นแขน

ส่วนเหล่านางสนมกำนัลที่นั่งฝั่งขวามือแต่งกายแบบหญิงชาวไทยวนในล้านนา คือ นำผ้าแถบมาห่มห้อยชายไปด้านหลัง คล้ายการห่มสไบที่ในล้านนาเรียกว่า “ห่มผ้าสะหว้ายแล่ง” ไว้ผมยาวมุ่นมวยเรียกว่าเกล้าแบบ “วิดว้อง”ไว้กลางศีรษะ เจาะหูใส่ “ลานหู” มีลักษณะเป็นแผ่นใบลาน แผ่นเงิน หรือทองคำ นำมาม้วนแล้วใส่เข้าไป นุ่ง “ซิ่นป้อง” เป็นซิ่นที่มีรูปแบบพิเศษมีลวดลายในแนวขวางลำตัว ผ้าซิ่นป้องมีการตกแต่งผ้าซิ่นด้วยการทอกรรมวิธีต่างๆในแนวขวางลำตัวที่ค่อนข้างหลากหลาย พบได้เฉพาะที่เมืองน่านเท่านั้น นับเป็นผ้าซิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตนอย่างหนึ่งของเมืองน่าน

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
07/02/2558
RESOURCE TYPE:
จิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
จิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
วัดภูมินทร์ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
น่าน
IMAGE CODE:
000
SUBJECT AGE:
CATEGORY:
จิตรกรรมฝาผนัง
PROVENANCE:
ศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
วัดภูมินทร์ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย view map
ORIGINAL SIZE:
11.43×6.82 เมตร(ขนาดรวมทั้งฝาผนัง)
DIGITAL SIZE:
76,603×25,593 Pixels