กู่วัดพระธาตุช้างค้ำ 1.1

Description

Digital Data

TITLE:
น่าน
AUTHOR:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
KEYWORDS:
DESCRIPTION:

มณฑปเรียกตามคำช่างล้านนาว่า โขงพระเจ้า หรือบ้างเรียกว่า กู่พระเจ้า ที่บริเวณด้านหลังวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร เดิมบริเวณนี้มีวิหารเดิมที่คาดว่าจะสร้างราวปีพุทธศตวรรษที่ 20-21 ต่อมาวิหารนี้ทรุดโทรมลง ในสมัยของพระชยานันทมุนี (พรหม พฺรหฺมวีโร) ประมาณปี พ.ศ.2446 จึงได้สร้างโรงเรียนพระปริยัติธรรม ขึ้นมาแทนที่วิหารหลังเดิม แต่ไม่ได้ทำการรื้อถอนโขงพระเจ้าลงจึงทำให้เรายังเห็นปรากฎอยู่ด้านหลังวัดจนทุกวันนี้

ในพจนานุกรมฉบับแม่ฟ้าหลวง โดยอุดม รุ่งเรืองศรี เขียนไว้ว่า “โขง” หมายถึง อาณาเขต, “ซุ้ม” หมายถึง สิ่งที่ทําให้โค้ง อย่างเช่นประตูซุ้ม โขงประตูหมายถึง ประตูใหญ่ ส่วน “โขงพระเจ้า” หรือ “กู่โขงพระเจ้า” หมายถึง มณฑปเป็นที่ประดิษฐานพระประธานในวิหาร โขงพระเจ้า หรือบ้างเรียกว่า กู่พระเจ้า ของวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร คาดว่าจะสร้างราวปีพุทธศตวรรษที่ 20-21 พร้อมกับวิหารหลวง เป็นมณฑปทรงโถง มีการตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นที่ในช่วงยุคทองแห่งศิลปวัฒนธรรมของล้านนา เมื่อพิจารณาแล้วจะพบได้ว่าเป็นแบบอย่างลวดลายที่ได้รับอิทธิพลและความบันดาลใจ มาจากแหล่งศิลปกรรมอื่น ที่ได้เข้ามามีส่วนสัมพันธ์เกี่ยวขัองกับล้านนา และขณะเดียวกันช่างของล้านนา ก็ได้นำเอาความบันดาลใจเหล่านั้นมาสร้างรูปแบบใหม่ขึ้นจนกลายเป็นเอกลักษณ์สำคัญของท้องถิ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งอิทธิพลจากศิลปกรรมจีน ซึ่งเข้ามาในรูปแบบของลวดลายจากเครื่องถ้วยลายครามที่ถูกนำเข้ามาสู่ล้านนา ตามที่ปรากฏอยู่ตามแหล่งที่มีชุมชนและโบราณสถานทั่วไป นอกจากนี้ลายประดับบางรูปแบบก็ได้รับมาจากศิลปมอญแบบเมืองพุกาม และศิลปะสุโขทัย ที่ได้เข้ามากับพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์ ซึ่งเจริญรุ่งเรืองอยู่ในล้านนาทั่วไป

นอกจากนี้ภายในโขงพระเจ้ายังพบจิตรกรรมเก่าแก่ ที่น่าจะมีการสร้างพร้อมกันในคราวสร้างพระวิหาร ราวปีพุทธศตวรรษที่ 20-21 ที่คล้ายกับที่เจดีย์ร้างที่วัดแสนขาน ที่ตั้งอยู่บริเวณประตูช้างเผือก อำเภอเมือง เชียงใหม่ ที่ในยุคนั้นนิยมเขียนภาพจิตรกรรมรูปแบบต่างๆไว้ภายใน อย่างเช่นภาพเทวดา หรือภาพลายดอกไม้ เป็นต้น

PUBLISHER:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
OTHER CONTRIBUTORS:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์
DATE:
05/03/2567
RESOURCE TYPE:
ภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนัง
FORMAT:
Image/jpeg
RESOURCE IDENTIFIER:
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหอภาพถ่ายล้านนา ในกำกับของกรรมการอำนวยการหอภาพถ่ายล้านนา
SOURCE:
ภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนัง
LANGUAGE:
ไทย/อังกฤษ
RELATION:
COVERAGE:
วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร อำเภอเมืองน่าน  จังหวัดน่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย
RIGHT MANAGEMENT:
หอภาพถ่ายล้านนา โดย มูลนิธิรองศาสตราจารย์ กันต์ พูนพิพัฒน์

Physical Data

COLLECTION NAME:
น่าน
IMAGE CODE:
02_29_20240304_MR_วัดพระธาตุช้างค้ำ_106
SUBJECT AGE:
CATEGORY:
ภาพเขียนจิตรกรรมฝาผนัง
PROVENANCE:
ศาสตราจารย์กันต์ พูนพิพัฒน์
COVERAGE:
วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร อำเภอเมืองน่าน  จังหวัดน่าน ภาคเหนือ ประเทศไทย  view map
ORIGINAL SIZE:
DIGITAL SIZE:
1672 x 2508 Pixels